|
|
|
Łysienie bliznowaciejąceEwelina SzendzielorzZakład Dermatologii Doświadczalnej i Kosmetologii, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, KrakówŁysienie bliznowaciejące (Cicatricial alopecia - CA, Scarring alopecia - SA) to odmiana charakteryzująca się trwałą utratą włosów w której mieszki włosowe są uszkodzone pod wpływem czynników wewnętrznych lub zewnętrznych i zastępowane przez włóknistą tkankę bliznowatą [1-3]. Łysienie bliznowaciejące dzieli się na pierwotne lub wtórne. W pierwotnym typie tego łysienia (PCA - primary scarring alopecia) stan zapalny atakuje nabłonek mieszka włosowego, natomiast we wtórnym (SSA - secondary scarring alopecia) mieszek włosowy jest niszczony poprzez urazy termiczne, chemiczne, mechaniczne lub zaburzenia immunologiczne i zapalne takie jak sarkoidoza, twardzina skórna, pęcherzyca lub guzy [1,4]. Trwałe łysienie może również wystąpić w postaciach niebliznowaciejących w których wypadanie włosów występuje przewlekle przez wiele lat. Można to zaobserwować w długotrwałych przypadkach łysienia androgenowego (AGA - androgenetic alopecia), łysienia plackowatego (AA - alopecia areata) i łysienia trakcyjnego (TA - traction alopecia) [5]. Istnieje kilka klasyfikacji pierwotnego łysienia bliznowaciejącego jednak klasyfikacja North American Hair Research Society (NAHRS) jest najczęściej wykorzystana w diagnostyce [6]. Dzieli ona łysienia na cztery grupy na podstawie dominujących nacieków zapalnych. Do grupy z naciekiem limfocytarnym zaliczamy: przewlekły toczeń rumieniowaty skórny (CCLE - chronic cutaneous lupus erythematous), liszaj płaski mieszkowy (LPP - lichen planopilaris) i jego wariant taki jak łysienie brzeżne bliznowaciejące (FFA - frontal fibrosing alopecia), następnie łysienie rzekomo bliznowaciejące Brocqa (PpB - pseudopelage of Broq) i centralne odśrodkowe łysienie bliznowaciejące (CCCA - central centrifugal cicatricial alopecia). Do grupy z naciekiem neutrofilowym zaliczamy wyłysiające zapalenie mieszków włosowych (FD - foliculitis decalvans) i rozwarstwiające zapalenie tkanki łącznej skóry głowy (DC - dissecting cellulitis). Przewlekły rumieniowaty toczeń skórny (Chronic cutaneous lupus erythematosus - CCLE)Klinicznie zmiany krążkowe są związane z miejscową utratą włosów i charakterystycznym stanem zapalnym w centrum ogniska, a w obszarze owłosionej skóry głowy najczęściej występuje w postaci tocznia rumieniowatego krążkowego (DLE - discoid lupus erythematosus) [7]. Aktywna faza choroby charakteryzuje się obecnością jednej lub wielu rumieniowych, fioletowych blaszek skórnych z typowymi czopami rogowymi mieszków włosowych co prowadzi do ich uszkodzenia i występowania bliznowacenia [8]. Liszaj płaski mieszkowy (Lichen planopilaris - LPP)Charakteryzuje się stanem zapalnym i łuszczeniem okołomieszkowym, które doprowadza do trwałej utraty włosów [9]. Zapalenie limfocytarne rozwija się na poziomie ujścia mieszka włosowego niszcząc komórki macierzyste włosa (HFSCs) [10]. Jego najczęstszą postacią jest łysienie brzeżne bliznowaciejące (FFA - frontal fibrosing alopecia) występującą przede wszystkim u kobiet w okresie po menopauzalnym. Schorzenie charakteryzuje się postępującą, obwodową regresją linii włosów w obrębie okolicy czołowo - skroniowej. Pomimo obserwowanego w ostatnich latach wzrostu zapadalności, etiologiczne czynniki inicjujące pozostają nie w pełni poznane. Dane z badań immunohistochemicznych sugerują istotny udział mechanizmów immunologicznych w patogenezie FFA (frontal fibrosing alopecia) [11]. Łysienie rzekomo bliznowaciejące (Pseudopelade of Brocq - PsB)Objawia się małymi niezapalnymi i lekko zanikowymi plamami łysienia na skórze głowy. Diagnoza pseudopelade of Brocq jako odrębnej jednostki chorobowej pozostaje kontrowersyjna ponieważ ma ono w badaniu histopatologicznym cechy diagnostyczne zbliżone do LPP (lichen planopilaris) co sugeruje, że większość przypadków w rzeczywistości stanowi niezapalną wersję liszaja płaskiego mieszkowego [12]. Centralne odśrodkowe łysienie bliznowaciejące (Central centrifugal cicatricial alopecia - CCCA)Polega na występowaniu wolno postępującego symetrycznego łysienia na szczycie głowy [13]. Jest jednostką chorobową o etiologii wieloczynnikowej wynikającą z oddziaływania licznych czynników sprawczych oraz czynników ryzyka. Do najistotniejszych i najlepiej udokumentowanych należy przewlekła ekspozycja włosów na traumatyzujące techniki stylizacyjne [14]. Wykazano również dodatnią korelację między mutacją genu kodującego peptydyloargininową deiminazę typu III, a występowaniem CCCA. Enzym ten odpowiada m.in. za prawidłową strukturę białek budujących trzon włosa [15]. Wyłysiające zapalenie mieszków włosowych (Folliculitis decalvans - FD)Charakteryzuje się wyraźnymi strupami oraz występowaniem zlewających się krost w obrębie kępek włosów wyrastających z mieszka włosowego. Stan ten doprowadza do intensywnego i głębokiego zapalenia, a w konsekwencji do trwałego wyłysienia [9]. Dokładna przyczyna FD nie jest w pełni poznana, ale uważa się, że w jej rozwoju może odgrywać rolę gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus). Uważa się, że na chorobę wpływa również kombinacja czynników genetycznych, alergicznych, zakaźnych i immunologicznych [16]. Rozwarstwiające zapalenie tkanki łącznej skóry głowy (Dissecting cellulitis of the scalp - DCS)Jednostka chorobowa manifestuje się obecnością ropni oraz zmian guzkowych, które w przebiegu mogą ulegać progresji do tworzenia ze sobą komunikujących się przetok, prowadząc do wtórnego bliznowacenia [17]. Postępowanie terapeutyczne w tej często wyniszczającej dermatozie bywa utrudnione z uwagi na jej przewlekły i oporny na leczenie charakter. Dostępne dane dotyczące skuteczności interwencji terapeutycznych pozostają ograniczone [18]. Bibliografia
Sugerowany sposób cytowania: Szendzielorz E: Łysienie bliznowaciejące. Dermatopedia 2025; 14PL :004. DOI: 10.14320/dermatopedia.2025.004 Ewelina Szendzielorz, ORCID: 0000-0002-5877-8320 |
Uwaga: Korzystanie z Dermatopedii® nie zastępuje porady lekarskiej! Jeżeli podejrzewasz u siebie chorobę, zwróć się niezwłocznie do lekarza. |
r e k l a m a |
 |
 |
 |
|
DERMATOPEDIA is an open access scientific journal, e-ISSN 2353-7027.
|